Antarktika kürklü foku
| Antarktika kürklü foku | ||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Erkek Antarktika kürklü fok balığı
| ||||||||||||||||||
| Korunma durumu | ||||||||||||||||||
| Biyolojik sınıflandırma | ||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||
Arctocephalus gazella
(Peters, 1875) | ||||||||||||||||||
 Dağılımı |
Antarktika kürklü foku veya Antarktika deniz ayısı (Arctocephalus gazella), Güney deniz ayıları (Arctocephalus) cinsindeki sekiz deniz aslanı türünden biridir. İsminden de anlaşılacağı gibi Güney Kutbu civarında yaşarlar. Dünya nüfusunun % 95'i yavrulamak için Güney Georgia ve Güney Sandwich Adaları'ı tercih eder. Bu türün ilk örneği Kerguelen Adaları'nda Alman fırkateyni SMS Gazelle tarafından tespit edildiği için bu ad verilmiştir.
Fiziksel özellikler
[değiştir | kaynağı değiştir]Ailenin diğer üyeleri ile kıyaslandığında kısa ve geniş burunlu bir türdür. Yetişkin erkeklerin renkleri koyu kahverengidir. Dişiler ve yetişkin olmayanlar genç bireyler griye çalar ve alt kısımları daha açık renklidir. Renkleri çok değişik olabilir ve bazı bilim adamları subantarktik deniz ayısı ile bir melezleşmenin olduğuna inanırlar. Yavrular doğduklarında koyu kahverengi, neredeyse siyah renklidirler.[1] 1000 Güney Kutbu deniz ayısından biri soluk renkli "sarışın" türdendir.
Erkekler dişilerden belirgin şekilde büyüktür. Boyları 2 metreye kadar, ağırlıkları ise 91 kilodan 209 kiloya kadar ulaşır. Antarktika kürklü fokları 20 yıla kadar yaşar, dişilerde ise bu süre en fazla 24 yıl olarak gözlemlenmiştir.[2]
Kuzey Kutbu deniz ayıları avlanma ve göç sırasında yalnız hareket eder gibidir. Erkekler çok eşlidir, güçlü bir erkek bir sezonda bir düzine kadar dişiye sahip olabilir. Ekim veya kasım başlarında üreme mevsimi geldiğinde hakimiyet alanları kurulur, küf kokan erkekler haremlerini koruma konusunda oldukça saldırgandır. Dişiler yılda bir gebe kalır ve kasım ya da aralık ayında yavrularlar. Yavrular 4 aylık olduklarında sütten kesilir. Erişkin olmayan bireyler, üreme döngüsüne katılmaya başlayana kadar birkaç yıllarını denizde geçirirler.
Beslenme
[değiştir | kaynağı değiştir]Antarktika kürklü fokları öncelikle kril, balık ve kalamar ile beslenir. Üreme mevsimi dışında nadiren kuş da yerler. Güney Georgia yakınlarındaki emziren anneler, üreme mevsimi boyunca kril ile beslenirler; bu nedenle kril bulunabilirliği bu hayvanın üreme başarısı için önemlidir. Macquarie Adası ve Kerguelen Adaları'ndaki koloniler daha çok balık ve kalamar ağırlıklı bir beslenme düzenine sahiptir. Antarktika kürklü fokları gece beslenmek için dalış yaparlar.[3]
Popülasyon durumu
[değiştir | kaynağı değiştir]Antarktika kürklü foku nüfusunun yaklaşık %95'ini barındıran Güney Georgia Adaların'da, 1999-2000 yıllarındaki toplam nüfusu 4,5 ile 6,2 milyon arasındaydı.[4] Yetişkin dişi bireylerin sayısının 2003 ile 2012 yılları arasında yaklaşık %30, 1984'ten bu yana ise %24 azalarak 550.000 civarına düştüğü tahmin edilmektedir. Nisan 2026'da IUCN, Antarktika kürklü fokunu, İmparator pengueni ile birlikte IUCN Kırmızı Listesi'nde "En Az Endişe Verici" kategorisinden "Tehlike Altında" kategorisine taşıdı.[5] Gerekçe olarak, bu türün nüfusunun 1999'da tahmini 2 milyon 187 bin yetişkin olarak tahmin edilirken, 2025'te 944 bine kadar düşerek %50'den fazla azalması gösterildi.[6][7] IUCN, süregelen düşüşün iklim değişikliğinden kaynaklandığını, çünkü yükselen okyanus sıcaklıkları ve azalan deniz buzunun, daha soğuk su arayışındaki krilleri okyanusun daha derin katmanlarına ittiğini, bunun da foklar için besin erişimini azalttığını belirtti.[8]
Korunma durumu
[değiştir | kaynağı değiştir]Bu türün koruma statüsü, 2026 yılına kadar "En Az Tehlikede Olan" olarak sınıflandırılmıştı; bu tarihte Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN) tarafından İmparator Penguen ile birlikte "Tehlike Altında Olan" türler sınıfına dahi edildi.[5][6] Bu tür, yaşadığı suların bağlı olduğu ülkelerin (Avustralya, Güney Afrika, Fransa) ve 60° Güney enleminin güneyindeki sularda Antarktika Foklarının Korunmasına İlişkin Sözleşme ile korunmaktadır.[9] Ayrıca bu tür, Nesli Tehlike Altındaki Türlerin Ticaretine İlişkin Sözleşme'sinin II. ekinde de listelenmiştir.[10]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Acevedo, Jorge; Torres, Daniel; Aguayo-Lobo, Anelio (1 Ocak 2009). "Rare piebald and partially leucistic Antarctic fur seals, Arctocephalus gazella, at Cape Shirreff, Livingston Island, Antarctica". Polar Biology (İngilizce). 32 (1): 41-45. doi:10.1007/s00300-008-0500-6. ISSN 1432-2056.
- ^ Arnbom, T. A.; Lunn, N. J.; Boyd2, I. L.; Barton, T. (1992). "AGING LIVE ANTARCTIC FUR SEALS AND SOUTHERN ELEPHANT SEALS". Marine Mammal Science (İngilizce). 8 (1): 37-43. doi:10.1111/j.1748-7692.1992.tb00123.x. ISSN 0824-046916 Nisan 2026.
- ^ "Antarctic Fur Seals | MarineBio Conservation Society". www.marinebio.org (İngilizce). 18 Mayıs 2017. Erişim tarihi: 16 Nisan 2026.
- ^ Croxall, John Patrick (30 Kasım 1992). "Southern Ocean environmental changes: effects on seabird, seal and whale populations". Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences (İngilizce). 338 (1285): 319-328. doi:10.1098/rstb.1992.0152. ISSN 0962-8436.
- ^ a b Hofmeyr, G.J.G. (2016). "Antarctic Fur Seal (Arctocephalus gazella)". IUCN Kırmızı Listesi. Uluslararası Doğayı Koruma Birliği. Erişim tarihi: 16 Nisan 2026.
- ^ a b "İmparator penguenler ve Antarktik kürklü foklar artık tehdit altında". Euronews. 11 Nisan 2026. Erişim tarihi: 16 Nisan 2026.
- ^ Freedman, Andrew (9 Nisan 2026). "These two iconic polar species have been driven to endangered status by a warming planet". CNN (İngilizce). Erişim tarihi: 16 Nisan 2026.
- ^ "Emperor penguin and Antarctic fur seal now Endangered due to climate change – IUCN Red List - Press release | IUCN". iucn.org (İngilizce). Erişim tarihi: 16 Nisan 2026.
- ^ "CCAMLR Ecosystem Monitoring Program (CEMP) | CCAMLR". www.ccamlr.org. Erişim tarihi: 16 Nisan 2026.
- ^ "Antarctic Fur Seal (Arctocephalus gazella)". www.pinnipeds.org. Erişim tarihi: 16 Nisan 2026.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- IUCN veri tabanında Arctocephalus gazella 13 Kasım 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
