Tilia platyphyllos
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
 Tilia platyphyllosDescrissionËl Tilia platyphyllos, ciamà comunement tijeul o tij an Piemont, a l'é n'erbo a feuje drocante dla famija dle Malvaceae, aut 20-30 méter, con na copa larga e na scòrsa gris brun-a, seulia da giovo, peui fissurà. Le feuje a son gròsse, longhe 6-15 cm, a forma 'd cheur, con ël bòrd dentà, verd scur da dzora e pì ciàire e con peil bianch ant j'angoj dle nervadure da sota. Le fior a son giàun-biancastre, motobin profumà, butà a rape pendente con na bràtea caraterìstica. Ij frut a son dë smens sfériche, con coste, peilos. DistribussionA l'é nativ d'Euròpa sentral e meridional, e dël Càucaso. A viv ant ij bòsch mës-cià ëd latifeuje, dzortut an sle colin-e e ant le montagne fin a 1.500 méter. An Italia a l'é present an squasi tute le region, dzortut ant l'Italia setentrional. An Piemont a l'é comun ant le colin-e e ant le montagne fin a 1.200-1.300 méter, e a l'é soens piantà com erbo ornamental ant ij giardin e le stra. NotissieLe fior a son dovrà an erboristerìa për soe proprietà calmant e sudorìfere (té 'd tijeul). Ël bòsch, bianch e doss, a l'é dovrà për intaj, për fé 'd mobij e dë strument musicaj. La pianta a l'é amportanta për j'avije për sò nétar. An Piemontèis a l'é ciamà tijeul o tij. A l'é considerà n'erbo sacrà an vàire culture. A l'é un dij pì bej erbo da bòsch e da ombra. Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
|
