Paddy Mayne

Robert Blair Mayne

Paddy

Mayne jako porucznik w pobliżu Kabritu w Egipcie, 1942
podpułkownik
Data i miejsce urodzenia	11 stycznia 1915 Newtownards
Data i miejsce śmierci	14 grudnia 1955 Newtownards
Przebieg służby
Lata służby	1939–1945
Siły zbrojne	British Army
Jednostki	Special Air Service
Główne wojny i bitwy	II wojna światowa
Odznaczenia

Robert Blair Mayne, znany jako Paddy Mayne (ur. 11 stycznia 1915 w Newtownards, zm. 14 grudnia 1955 tamże) – brytyjski wojskowy, sportowiec i prawnik. Był amatorskim mistrzem boksu i grał w rugby union dla Irlandii oraz British Lions, po czym został jednym z członków-założycieli jednostki specjalnej Special Air Service (SAS).

Służąc z wyróżnieniem podczas II wojny światowej, Mayne stał się jednym z najbardziej odznaczonych oficerów armii brytyjskiej. Przy pewnych kontrowersjach odmówiono mu jednak najwyższego odznaczenia, Krzyża Wiktorii, który, jak zauważył król Jerzy VI, „tak dziwnie mu umykał”.

Edukacja i osiągnięcia sportowe

Urodził się w Newtownards w hrabstwie Down w Irlandii, jako dziecko prezbiteriańskiej rodziny szkockiego pochodzenia. Rodzina Mayne zyskała sławę w Ulsterze jako kupcy i właściciele ziemscy, prowadząc kilka sklepów detalicznych w hrabstwie Down. Mayne otrzymał imiona Robert Blair na cześć swojego kuzyna, por. Claude’a Lesliego Blaira, który w chwili jego narodzin służył w Royal Engineers podczas I wojny światowej. Dom rodzinny Maynów, Mount Pleasant House, znajdował się na wzgórzach nad Newtownards.

Robert Blair uczęszczał do Regent House Grammar School. To właśnie tam ujawnił się jego talent do rugby union. Od 16. roku życia chłopak grał w szkolnej drużynie XV, a także w lokalnej drużynie Ards RFC. W czasie nauki w RHGS grał również w krykieta i golfa, a także wykazywał się uzdolnieniami strzeleckimi w klubie strzeleckim. Następnie rozpoczął studia prawnicze na Queen’s University w Belfaście, gdzie studiował prawo.

Będąc studentem, Mayne zajął się uprawianiem boksu, zdobywając w sierpniu 1936 roku tytuł mistrza uniwersytetów irlandzkich w wadze ciężkiej. Następnie dotarł do finału mistrzostw uniwersytetów brytyjskich w wadze ciężkiej, ale przegrał na punkty. Z handicapem 8, w następnym roku wygrał Puchar Prezesa Klubu Golfowego Scrabo.

Pierwszy pełny występ Mayne’a w reprezentacji Irlandii w rugby miał miejsce w 1937 roku, w meczu z Walią. Po pięciu kolejnych występach jako skrzydłowy, Mayne został powołany do reprezentacji British Lions na tournée po ZPA w 1938 roku. Chociaż Lions przegrali pierwszy mecz testowy, południowoafrykańska gazeta stwierdziła, że ​​Mayne był „wybitny w grupie, która dzielnie i niestrudzenie stawiała czoła temu ogromnemu zadaniu”. Zagrał w siedemnastu z dwudziestu meczów prowincjonalnych i we wszystkich trzech testach. Podczas tournée Mayne dał o sobie znać swoim żywiołowym usposobieniem – demolował pokoje hotelowe kolegów z drużyny, tymczasowo uwolnił zaprzyjaźnionego więźnia, który pracował przy budowie stadionu Ellis Park, a także wymykał się z oficjalnych kolacji, aby polować na antylopy. Po powrocie z Afryki dołączył do Malone RFC w Belfaście.

Mayne zdobył uznanie podczas trzech meczów reprezentacji Irlandii rozegranych w 1939 roku, a w jednym z artykułów napisano o nim, że „Mayne, którego cicha, niemal bezwzględna skuteczność stoi w jawnym kontraście z entuzjazmem O’Loughlina, wydaje się powolny, ale pokonuje dystans z niezwykłą szybkością jak na zawodnika o jego budowie, co odkryło wielu rozgrywających i obrońców” . Mayne jako dorosły mężczyzna mierzył 191 cm wzrostu i ważył 98 kg.

Mayne, będący również podchorążym w Uniwersyteckim Korpusie Szkolenia Oficerów przy swojej uczelni, ukończył Queen’s University na kierunku prawniczym na początku 1939 roku, dołączając do kancelarii George Maclaine & Co. w Belfaście, po odbyciu przez pięć lat aplikantury w kancelarii adwokackiej Thomasa C.G. Mackintosha.

II wojna światowa

Pierwsze zadania

Paddy Mayne z żołnierzami Pułku Royal Ulster Rifles

W lutym 1939 roku, przed wybuchem II wojny światowej, Mayne wstąpił do 4. batalionu (rezerwy specjalnej) Pułku Royal Ulster Rifles w Newtownards, a w następnym miesiącu otrzymał stopień oficerski w Royal Artillery i został przydzielony do 5. baterii Lekkiej Artylerii Przeciwlotniczej w 8 Pułku Przeciwlotniczym, później w 8 Belfastskim Pułku Ciężkiej Artylerii Przeciwlotniczej. Kiedy 5. bateria została przydzielona do 9 Pułku Przeciwlotniczego do służby za granicą, Mayne został przeniesiony do 66 Pułku Lekkiej Artylerii Przeciwlotniczej w Irlandii Północnej. Następnie, w kwietniu 1940 roku, został przeniesiony z powrotem do Royal Ulster Rifles.

W odpowiedzi na apel Winstona Churchilla o utworzenie formacji szturmowej typu „butcher and bolt” po ewakuacji Dunkierki, Mayne zgłosił się na ochotnika do nowo utworzonej 11. szkockiej kompanii komandosów, oddelegowanego do Pułku Cameronians (Scottish Rifles). Po raz pierwszy wziął udział w akcji w czerwcu 1941 roku jako podporucznik w 11. kompanii podczas kampanii syryjsko-libańskiej. Mayne z powodzeniem dowodził oddziałem podczas bitwy nad rzeką Litani w Libanie przeciwko siłom Vichy. Operacją dowodził mjr Dick Pedder z Pułku Highland Light Infantry, który zginął w boju. Mayne odegrał znaczącą rolę w operacji, o czym wspominano w meldunkach.

Służba w SAS

Przyjaciel Mayne’a, por. Eoin McGonigal, polecił go kpt. Davidowi Stirlingowi. Od listopada 1941 do końca 1942 roku, podczas kampanii w Afryce Północnej, Mayne brał udział w licznych nocnych rajdach głęboko za liniami wroga na pustyniach Egiptu i Libii, gdzie oddziały SAS siały spustoszenie, niszcząc wiele wrogich samolotów na ziemi. Mayne był pionierem w wykorzystaniu wojskowych jeepów do przeprowadzania zaskakujących rajdów typu „uderz i uciekaj”, szczególnie na lotniska państw Osi. National Army Museum uważa, że Mayne miał na swoim koncie „ponad 100 zniszczonych samolotów”.

Pierwszy udany nalot na Wadi Tamet w Libii przeprowadzony 14 grudnia 1941 roku, podczas którego zniszczono samoloty i składy paliw, pomógł utrzymać SAS przy życiu po niepowodzeniu poprzedniej, pierwszej akcji za liniami wroga w Syrcie. Za udział w rajdzie na Wadi Tamet Mayne został odznaczony Orderem Wybitnej Służby (DSO). Awansowany na porucznika po drugim rajdzie na Wadi Tamet 27 grudnia 1941 roku, Mayne został również wymieniony w dyspozycjach 24 lutego 1942 roku.

Oficjalny raport Mayne’a z rajdu na Wadi Tamet odnotowuje:

Na lotnisku lub w jego pobliżu doszło do następujących zniszczeń:
(a) Bomby podłożono na 14 samolotach;
(b) 10 samolotów zostało uszkodzonych przez zniszczenie tablic przyrządów;
(c) Wysadzono w powietrze składy bomb i paliwa;
(d) Przeprowadzono rozpoznanie na nabrzeżu, ale znaleziono tylko puste chaty;
(e) Wysadzono w powietrze kilka słupów telefonicznych;
(f) Śledzono kilku Włochów, a chata, z której wyszli, została zaatakowana ogniem z pistoletów maszynowych i pistoletów, po czym na niej i wokół niej podłożono bomby. Szacuje się, że mieszkało tam około 30 żołnierzy. Skala zniszczeń jest nieznana

Mayne wziął udział w najskuteczniejszej akcji SAS w kampanii afrykańskiej, kiedy w nocy 26 lipca 1942 roku brytyjscy i francuscy komandosi, wyposażeni w osiemnaście uzbrojonych jeepów, przeprowadzili rajd na lotnisko Sidi Haneish. Unikając wykrycia, zniszczyli do 40 niemieckich samolotów, tracąc jedynie trzy jeepy i dwóch zabitych w akcji.

Dowódca

Po schwytaniu Stirlinga w styczniu 1943 roku, 1 Pułk SAS został zreorganizowany w dwie oddzielne jednostki: Special Raiding Squadron (SRS) i Special Boat Section (poprzednika Special Boat Service). Jako major Mayne został mianowany dowódcą SRS i dowodził nią na Sycylii oraz we Włoszech do końca 1943 roku. Na Sycylii Mayne otrzymał kolejne nadanie DSO. Oficjalne uzasadnienie nadania odznaczenia brzmiało następująco:

10 lipca 1943 roku major Mayne przeprowadził dwie udane operacje. Pierwsza z nich polegała na zdobyciu baterii artylerii nadbrzeżnej, której wynik był kluczowy dla bezpiecznego lądowania 13 Korpusu. Do zmroku SRS zdobył trzy kolejne baterie, wziął 450 jeńców i zabił 200–300 Włochów. Druga operacja miała na celu zdobycie i utrzymanie miasta Augusta. Lądowanie przeprowadzono w ciągu dnia – była to niezwykle niebezpieczna operacja połączonych sił. Dzięki wykazanej zuchwałości [komandosów – przyp. red.] Włosi zostali wyparci z zajmowanych pozycji, a dużo ilość pozostawionych przez nich zapasów i sprzętu została uratowana przed zniszczeniem przez wroga. W obu operacjach dzięki swojej odwadze, determinacji i niezrównanemu przywództwu, które okazało się kluczem do sukcesu, major Mayne osobiście poprowadził swoich ludzi z barek desantowych w obliczu silnego ostrzału z karabinów maszynowych. Dzięki temu [oddział] przedarł się na ląd, gdzie możliwe było zorganizowanie się do ataku i przełamanie obrony wroga

W styczniu 1944 roku Mayne otrzymał awans na podpułkownika i został mianowany dowódcą zreorganizowanego 1 Pułku SAS. Następnie z wielkim wyróżnieniem i odwagą dowodził jednostką podczas ostatnich kampanii II wojny światowej we Francji, Holandii, Belgii, Niemczech i Norwegii, często walcząc ramię w ramię z bojownikami lokalnego ruchem oporu, w tym z francuskimi Maquis. W uznaniu jego przywództwa i osobistej obojętności na niebezpieczeństwo podczas działań we Francji, gdzie szkolił się i ściśle współpracował z francuskim ruchem oporu, Mayne otrzymał trzecie nadanie DSO. Oficjalne uzasadnienie brzmiało:

Podpułkownik R.B. Mayne dowodził 1 Pułkiem SAS przez cały okres operacji we Francji. 8 sierpnia 1944 roku został zrzucony do bazy [sił biorących udział w – przyp. red.] operacji Houndsworth, położonej na zachód od Dijon, w celu skoordynowania i objęcia dowództwa nad dostępnymi oddziałami swojego pułku oraz skoordynowania ich działań z dużym lądowaniem sił powietrznodesantowych, które wówczas planowano w pobliżu Paryża. Następnie, w świetle dziennym, udał się jeepem do bazy GAIN, pokonując całą trasę w ciągu jednego dnia. Podczas zbliżania się sił alianckich, przejechał jeepem przez linie frontu, aby nawiązać kontakt z siłami amerykańskimi i poprowadzić z powrotem przez linie frontu swój oddział składający się z dwudziestu jeepów, który wylądował w ramach operacji Wallace. W ciągu następnych kilku tygodni czterokrotnie z powodzeniem przebił się przez linie niemieckie i amerykańskie, aby poprowadzić posiłki. To wyłącznie dzięki doskonałemu dowództwu i przykładowi podpułkownika Mayne’a, a także jego całkowitemu lekceważeniu niebezpieczeństwa, jednostka odniosła tak imponujące sukcesy

W trakcie wojny Mayne stał się jednym z najbardziej odznaczonych żołnierzy armii brytyjskiej, otrzymując cztery nadania DSO.

Rekomendacja do Krzyża Wiktorii

W kwietniu 1945 roku Mayne poprowadził dwa szwadrony opancerzonych jeepów przez linię frontu w kierunku Oldenburga w ramach operacji Howard, ostatniej tego typu akcji w czasie wojny. Uratował rannych żołnierzy alianckich i zlikwidował niemieckie stanowisko karabinu maszynowego w pobliskiej wiosce. Wydano rekomendację, zatwierdzoną przez marszałka Bernarda Montgomery’ego, dowódcę alianckiej 21 Grupy Armii, do odznaczenia Mayne’a Krzyża Wiktorii.

Sukces jego misji utorowania drogi kanadyjskiej 4 Dywizji Pancernej i siania chaosu wśród sił wroga był zasługą jego „błyskotliwego dowództwa wojskowego i chłodnej, wyrachowanej odwagi” oraz „jednego aktu odwagi”, który „wyparł wroga z silnie obsadzonej, kluczowej wioski, tym samym przełamując skorupę obrony wroga w całym sektorze”. Jednak zgodnie ze standardową praktyką tamtych czasów, odznaczenie zostało obniżone do niższego stopnia, a Mayne otrzymał zamiast Krzyża Wiktorii trzecie okucie do DSO (czyli czwarte nadanie DSO) .

Gen. mjr Robert Laycock, powojenny szef Operacji Połączonych i były dowódca Special Service Brigade, napisał:

Czuję się w obowiązku napisać do Ciebie, aby powiedzieć Ci, jak bardzo doceniam wielki zaszczyt, że mogę zwrócić się, jako przyjaciel, do oficera, który z powodzeniem wykonał praktycznie bezprecedensowe zadanie zdobycia aż czterech nadań DSO (poinformowano mnie, że w Królewskich Siłach Powietrznych jest jeszcze jeden taki superman). Zasługujesz nawet na więcej, a moim zdaniem odpowiednie władze nie znają się na swojej pracy. Gdyby się znały, przyznałyby ci również Krzyż Wiktorii. Proszę, nie myśl nawet o odpowiedzi na ten list, który jest wyrazem mojego najszczerszego podziwu i głębokiego poczucia dumy z powodu bycia kiedyś z Tobą związanym

Znajomi Mayne’a wielokrotnie krytykowali nieprzyznanie mu Krzyża Wiktorii. Sprawa osiągnęła punkt kulminacyjny na początku XXI wieku, gdy po publicznej dyskusji kwestia pośmiertnego odznaczenia trafiła do brytyjskiego parlamentu. W czerwcu 2005 roku do Izby Gmin wpłynął wniosek o wczesne głosowanie, poparty przez ponad 100 posłów, stwierdzający, że:

Izba uznaje rażącą niesprawiedliwość wyrządzoną podpułkownikowi Paddy’emu Mayne’owi z 1 Pułku SAS, który zasłużył na Krzyż Wiktorii w Oldenburgu w północno-zachodnich Niemczech 9 kwietnia 1945 roku; zauważa, że ​​około sześć miesięcy później odznaczenie to zostało obniżone do trzeciego okucia DSO, że odznaczenie zostało zmienione [wbrew rekomendacji – przyp. red.] oraz że David Stirling, założyciel SAS, potwierdził, że [w kręgach wojskowych] istniało widoczne uprzedzenie do Mayne’a i że król Jerzy VI pytał, dlaczego Krzyż Wiktorii „tak dziwnie mu umknął”; ponadto zauważa, że ​​14 grudnia minie 50 lat od przedwczesnej śmierci pułkownika Mayne’a w wypadku samochodowym, a 29 stycznia 2006 roku przypada 150. rocznica podpisania Królewskiego Nakazu Ustanowienia Krzyża Wiktorii; w związku z tym wzywa Rząd do uczczenia tych rocznic poprzez polecenie właściwym władzom niezwłocznego podjęcia działań w celu przyznania Krzyża Wiktorii za wyjątkową osobistą odwagę i przywództwo najwyższego stopnia oraz do uznania, że ​​działania Mayne’a w tym dniu uratowały życie wielu ludziom i w znacznym stopniu pomogły aliantom w marszu na Berlin

Chociaż rząd Wielkiej Brytanii odmówił ponownego otwarcia sprawy, Stowarzyszenie Blaira Mayne’a zapowiedziało kontynuację działań na rzecz pośmiertnego przyznania Mayne’owi Krzyża Wiktorii. W 2025 roku ponownie pojawiły się apele o pośmiertne uhonorowanie Mayne’a Krzyżem Wiktorii za jego wielokrotne bohaterskie czyny dokonane twarzą w twarz z wrogiem podczas II wojny światowej.

Po wojnie

Nagrobek ppłk. Mayne’a w opactwie Movilla w Newtownards w hrabstwie Down

Zwerbowany w 1945 roku przez Falkland Islands Dependencies Survey, Mayne został mianowany zastępcą dowódcy wyprawy pod kierownictwem kapitana chirurga Edwarda Binghama na Falklandy, Deception Island i Port Lockroy.

Po wyprawie arktycznej Mayne powrócił do Newtownards, najpierw pracując jako radca prawny, a następnie obejmując stanowisko sekretarza w Law Society of Northern Ireland. Cierpiał na silny ból pleców, który uniemożliwiał mu nawet oglądanie meczów rugby jako widz. Rzadko opowiadał o swoich wojennych wyczynach.

W nocy we wtorek 13 grudnia 1955 roku, po udziale w regularnym spotkaniu Loży Przyjaciół, Mayne kontynuował picie z innym wolnomularzem w pobliskim mieście Bangor, po czym wczesnym rankiem wrócił do domu. Około godziny 4:00 został znaleziony martwy w swoim roadsterze Riley RM przy Mill Street w Newtownards, podobno po zderzeniu z pojazdem rolniczym.

Na jego pogrzebie setki osób oddały mu hołd przed złożeniem trumny w rodzinnej mogile Mayne’ów na cmentarzu Old Movilla Abbey. Po jego śmierci, klejnot masoński Mayne’a był przez wiele lat przechowywany przez jego kolegę ze szkoły, po czym został przekazany Radzie Miejskiej Newtownards, gdzie jest eksponowany w Sali Burmistrzów w biurach rad Ards i North Down. Ulica Blair Mayne Road w mieście nosi jego imię, a w 1997 roku przed ratuszem w Newtownards odsłonięto pomnik Mayne’a.

Reputacja

Podczas tournée British Lions w 1938 roku Mayne miał „relaksować się”, niszcząc pokoje hotelowe i walcząc z dokerami.

W miarę upływu wojennych lat Mayne stawał się coraz bardziej wycofany i preferował książki nad towarzystwo przyjaciół. Ta tendencja miała się nasilić po śmierci jego ojca, Williama Mayne’a (1876–1943). Historia głosi, że Mayne, któremu odmówiono pozwolenia na udział w pogrzebie ojca w Newtownards, w centrum Kairu rozpoczął pijacki ciąg i awanturę, aby odnaleźć i pobić Richarda Dimbleby’ego, co przyczyniło się do pogorszenia jego opinii.

Dziedzictwo

Na Conway Square w Newtownards stoi brązowy pomnik Blaira Mayne’a.

W 2003 roku tymczasowa baza armii brytyjskiej w Kuwejcie, zajmowana przez 1. batalion Pułku Royal Irish Regiment, została nazwana jego imieniem: „Camp Blair Mayne”. To właśnie tam ppłk Tim Collins z 1. batalionu, dowódca Royal Irish Regiment (sam były oficer SAS), wygłosił swoje słynne przemówienie do żołnierzy brytyjskich w przededniu inwazji na Irak w 2003 roku.

W dramacie BBC z 2022 roku pt. SAS: Rogue Heroes rolę Mayne’a zagrał Jack O’Connell.

Bibliografia

• Geoff Cooper. Re-discovering the Forgotten Fid. „Antarctic Times”. 51, s. 20–21, 2021. UK Antarctic Heritage Trust. (ang.). 
• Hugh Halliday: Valour Reconsidered: Inquiries into The Victoria Cross. Toronto: Robin Brass Studio Inc., 2006. (ang.).
• Hamish Ross: Paddy Mayne: Lt Col Blair 'Paddy' Mayne, 1 SAS Regiment. History Press, 2011. ISBN 978-0752469652. (ang.).