Xeno-canto
| Xeno-canto | ||
|---|---|---|
| retejo biologia datumbazo interreta datenbanko citizen science project (en)  animal sound archive (en) 
| ||
| Komenco | 2005 vd | |
| Moto | Sharing wildlife sounds from around the world | |
| Retejo | Oficiala retejo | |
xeno-canto (kseno-kanto) estas projekto de civitana scienco kaj stokejo en kiu volontuloj registras, elŝutas kaj notas sonregistrojn de birdoj, ortopteroj, vespertoj, ranoj kaj surteraj mamuloj.[1] Ekde sia komenco en 2005, ĝi kolektis pli ol 1 000 000 sonregistraĵojn de pli ol 12 900 specioj tutmonde, kaj fariĝis unu el la plej grandaj malfermaj kolektoj de naturaj sonoj en la mondo.[2] Ĉiuj registraĵoj estas publikigitaj sub unu el la permesiloj Krea Komunaĵo,[3] inkluzive de kelkaj kun malfermaj permesiloj. Ĉiun registraĵon en la retejo akompanas spektrogramo kaj lokodatumoj sur mapo montrantaj geografiajn variaĵojn.
Datumoj de xeno-canto estis reuzitaj en multaj (kelkaj miloj) sciencaj artikoloj.[4][5][6][7] Ĝi ankaŭ estis la fonto de datumoj por ĉiujara defio pri aŭtomata birdokantrekono ("BirdCLEF") ekde 2014, okazigita kiel parto de la Konferenco kaj Laboratorioj de la Taksa Forumo (Conference and Labs of the Evaluation Forum).[8]
La retejon subtenas pluraj akademiaj kaj birdobservadaj institucioj tutmonde, kies ĉefa subteno estas en Nederlando.[9]
Historio
[redakti | redakti fonton]xeno-canto, kiu tradukeblas al "stranga sono", estas projekto nur pri sonoj, kiu celas reliefigi sonojn de birdoj, anstataŭ bildojn aŭ filmetojn. xeno-canto estis lanĉita la 30-an de majo 2005, de Bob Planqué, matematika biologo ĉe la Universitato VU Amsterdamo, kaj Willem-Pier Vellinga, fizikisto, kiu nun konsultas por tutmonda materialteknologia kompanio.[10] Dum la lanĉo, la retejo enhavis registraĵojn de nur ĉirkaŭ 160 specioj kaj origine celis kolekti registraĵojn de birdoj el Centra kaj Sudameriko.[2]
Kresko
[redakti | redakti fonton]xeno-canto nun fariĝis tutmonda, vastigante sian kovradon al Nordameriko, Afriko kaj Azio, kaj fine al Eŭropo kaj Aŭstralazio. Antaŭ 2017, la datenkolektado montris signifan kreskon, enhavante ĉirkaŭ 360 000 registraĵojn de ĉirkaŭ 9 750 birdospecioj (kio estas preskaŭ 90 procentoj de ĉiuj birdospecioj).[10][11] Tamen, la kolekto ankoraŭ estas malproksima de kompleta. Ekzistas ĉirkaŭ 1 000 mankantaj specioj, kaj por multaj specioj, ekzistas nur kelkaj registraĵoj, kio signifas, ke al ili mankas la vario en repertuaro kaj dialekto, kiun la specioj montras.[10]
Referencoj
[redakti | redakti fonton]- ↑ News discussion 2080 :: xeno-canto. Alirita 2023-07-16 .
- ↑ 2,0 2,1 About Xeno Canto. xeno-canto. Alirita 2019-04-16 .
- ↑ Terms of Use. xeno-canto. Alirita 2013-01-07 .
- ↑ Brumm, H.; Naguib, M. (2009), "Environmental acoustics and the evolution of bird song", Advances in the Study of Behavior 40: 1–33, doi:10.1016/S0065-3454(09)40001-9
- ↑ Weir, J.T.; Wheatcroft, D. (2011), "A latitudinal gradient in rates of evolution of avian syllable diversity and song length", Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences 278 (1712): 1713–1720, doi:10.1098/rspb.2010.2037, PMC 3081773, PMID 21068034
- ↑ Stowell, D.F.; Plumbley, M. D. (2014), "Automatic large-scale classification of bird sounds is strongly improved by unsupervised feature learning", PeerJ 2: e488, doi:10.7717/peerj.488, PMC 4106198, PMID 25083350
- ↑ Stowell, D.F.; Musevic, S.; Bonada, J.; Plumbley, M. D. (2013), "Improved multiple birdsong tracking with distribution derivative method and Markov renewal process clustering", 2013 IEEE International Conference on Acoustics, Speech and Signal Processing, pp. 468–472, doi:10.1109/ICASSP.2013.6637691, (ISBN 978-1-4799-0356-6)
- ↑ BirdCLEF 2019 webpage
- ↑ Colophon and Credits. xeno-canto. Alirita 2013-01-07 .
- ↑ 10,0 10,1 10,2 Science | The Guardian (angle). Alirita 2021-03-15 .
- ↑ www.xeno-canto.org: a decade on.