Stamen Qriqorov
| Stamen Qriqorov | |
|---|---|
| bolq. Стамен Григоров | |
 | |
| Doğum tarixi | 27 oktyabr 1878[1] |
| Vəfat tarixi | 27 oktyabr 1945[2] (67 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Təhsili | |
| Fəaliyyəti | həkim, alim |
| Mükafatları |
 |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Stamen Giqov Qriqorov (27 oktyabr 1878[1] – 27 oktyabr 1945[2], Sofiya, Bolqarıstan çarlığı) - Bolqar həkim və mikrobioloq. Qatığın hazırlanmasında istifadə edilən "Lactobacillus bulgaricus" basilini kəşf etdi.
Həyatı və Fəaliyyəti
[redaktə | vikimətni redaktə et]Stamen Qriqorov Bolqarıstanın Pernik vilayətinə daxil olan Tran bələdiyyəsinin Studen İzvor kəndində anadan olmuşdur. Orta təhsilini Fransanın Monpelye şəhərində təbiət elmləri üzrə almış, daha sonra isə İsveçrənin Cenevrə şəhərində tibb təhsili almışdır.
1905-ci ildə, 27 yaşında olarkən, o, elmi fəaliyyəti ilə tanınmasına səbəb olan mühüm bir kəşf etmişdir. Cenevrədə professor Leon Massolun mikrobiologiya laboratoriyasında çalışarkən yoqurtun yaranmasına səbəb olan xüsusi bakteriya növünü müəyyənləşdirmişdir. Bu kəşfinə görə həmin bakteriya sonradan elmi ictimaiyyət tərəfindən Lactobacillus bulgaricus adlandırılmışdır.[3]
1950-ci illərdə Bolqarıstanda fəaliyyət göstərən dövlətə məxsus yoqurt şirkəti xüsusi bakteriya qarışığını patentləşdirərək “rəsmi bolqar yoqurtu” istehsalını təşviq etmişdir. Bu qarışıq sonradan müxtəlif ölkələrdə yoqurt istehsalçılarına ixrac olunmuşdur.[4]
Lactobacillus bulgaricus bakteriyasının kəşfi ilə yanaşı, Qriqorov 1906-cı ildə Albert Kalmet ilə birlikdə vərəm xəstəliyinin müalicəsi sahəsində də araşdırmalar aparmışdır. Onların yanaşması Penicillium kif göbələklərindən istifadə etməyə əsaslanırdı. Laboratoriya şəraitində (in vitro) və canlı orqanizmlər üzərində (in vivo) apardığı təcrübələr zamanı əvvəlcə heyvanlar, daha sonra isə insanlar üzərində sınaqlar keçirərək, Qriqorov Penicillium göbələklərinin vərəm müalicəsində müsbət təsir göstərə bildiyini nümayiş etdirmişdir.[5]
Qriqorov 27 oktyabr 1945-ci ildə, 67 yaşının tamam olduğu gün vəfat etmişdir.[6][7]
İrsi
[redaktə | vikimətni redaktə et]Antarktidada, Palmer arxipelaqına daxil olan Brabant adasında yerləşən Qriqorov buzlağı Stamen Qriqorovun şərəfinə adlandırılmışdır. 27 oktyabr 2020-ci ildə isə o, Google tərəfindən günün Google Doodle-ı kimi yad edilmişdir.[8]
Mənbələr
[redaktə | vikimətni redaktə et]- 1 2 Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
- 1 2 http://haraldmath.com/2015/02/08/an-illustrated-history-of-slavic-misery-a-few-words-about-yogurt/.
- ↑ Grigoroff, Stamen, 1905. Étude sur une lait fermentée comestible. Le "Kissélo mléko" de Bulgarie. Revue Médicale de la Suisse Romande. Genève. Georg&G., Libraires-Éditeurs. Librairie de L'Université.
- ↑ Ramani, Madhvi. "The country that brought yoghurt to the world". bbc.com. 11 yanvar 2018. İstifadə tarixi: 27 oktyabr 2020.
- ↑ Katherine Harmon Courage, Cultured: How Ancient Foods Can Feed Our Microbiome, Penguin, 2019, ISBN 1101905298, p. 79.
- ↑ "Stamen Grigorov: Who was the microbiologist and what did he discover?". msn.com. İstifadə tarixi: 28 oktyabr 2020.
- ↑ Crider, Barbara L. "Stamen Grigorov - The Man Who Brought Us Yogurt". Vizaca. 22 mart 2022. İstifadə tarixi: 2 may 2022.
- ↑ Bradshaw, Kyle. "Google Doodle celebrates Dr. Stamen Grigorov – and yogurt". 9to5Google (ingilis). 26 oktyabr 2020. İstifadə tarixi: 27 oktyabr 2020.