хүн

Buryat

Historical evolution
Classical Mongolian	[Term?]
Latin	[Term?]a
	хүнb
Cyrillic	хүн
a 1931–1936, based on the Tsongol–Sartul dialect. b 1937–1939, based on the Khori dialect.

Etymology

From Proto-Mongolic *kümün. Doublet of хүмүүн (xümüün).

Pronunciation

• IPA^(key): /xun/, [xuɴ]
• Hyphenation: хүн

Noun

хүн • (xün) (plural хүнүүд)

1. person

Declension

This noun needs an inflection-table template.

Mongolian

Mongolian	Cyrillic
ᠬᠦᠮᠦᠨ (kümün)	хүн (xün)

Pronunciation

• IPA^(key): /ˈxuŋ/
• Syllabification: хүн

Etymology 1

Inherited from Classical Mongolian ᠬᠦᠮᠦᠨ (kümün), from Middle Mongol ᠬᠦᠮᠦᠨ (kümün), Proto-Mongolic *kümün.

Alternative forms

• хүмүүн (xümüün) — literary

Noun

хүн • (xün)

1. person, man
2. human, human being
3. character, reputation

Declension

Declension of хүн (э-harmonic regular irreg pl)

attributive хүн xün singular / indefinite definite plural nominative хүн xün хүмүүс xümüüs genitive хүний xünii хүмүүсийн xümüüsiin accusative хүнийг xüniig хүмүүсийг xümüüsiig dative-locative хүнд xünd хүмүүст xümüüst ablative хүнээс xünees хүмүүсээс xümüüsees instrumental хүнээр xüneer хүмүүсээр xümüüseer comitative хүнтэй xüntej хүмүүстэй xümüüstej privative хүнгүй xüngüj хүмүүсгүй xümüüsgüj directive хүн рүү xün rüü хүмүүс рүү xümüüs rüü Reflexive possessive forms  singular / indefinite definite plural nominative хүнээ xünee хүмүүсээ xümüüsee genitive хүнийхээ xüniixee хүмүүсийнхээ xümüüsiinxee accusative хүнийгээ xüniigee хүмүүсийгээ xümüüsiigee dative-locative хүндээ xündee хүмүүстээ xümüüstee ablative хүнээсээ xüneesee хүмүүсээсээ xümüüseesee instrumental хүнээрээ xüneeree хүмүүсээрээ xümüüseeree comitative хүнтэйгээ xüntejgee хүмүүстэйгээ xümüüstejgee privative хүнгүйгээ xüngüjgee хүмүүсгүйгээ xümüüsgüjgee directive хүн рүүгээ xün rüügee хүмүүс рүүгээ xümüüs rüügee independent genitive singular / indefinite definite plural singular possession хүнийх xüniix хүмүүсийнх xümüüsiinx collective possession хүнийхэн xüniixen хүмүүсийнхэн xümüüsiinxen

Derived terms

• одой хүн (odoj xün, “dwarf, midget”)
• хүн чоно (xün čono, “werewolf”)

Etymology 2

Noun

хүн • (xün)

1. (anatomy) philtrum

Declension

Declension of хүн (э-harmonic regular irreg pl)

attributive хүн xün singular / indefinite definite plural nominative хүн xün хүмүүс xümüüs genitive хүний xünii хүмүүсийн xümüüsiin accusative хүнийг xüniig хүмүүсийг xümüüsiig dative-locative хүнд xünd хүмүүст xümüüst ablative хүнээс xünees хүмүүсээс xümüüsees instrumental хүнээр xüneer хүмүүсээр xümüüseer comitative хүнтэй xüntej хүмүүстэй xümüüstej privative хүнгүй xüngüj хүмүүсгүй xümüüsgüj directive хүн рүү xün rüü хүмүүс рүү xümüüs rüü Reflexive possessive forms  singular / indefinite definite plural nominative хүнээ xünee хүмүүсээ xümüüsee genitive хүнийхээ xüniixee хүмүүсийнхээ xümüüsiinxee accusative хүнийгээ xüniigee хүмүүсийгээ xümüüsiigee dative-locative хүндээ xündee хүмүүстээ xümüüstee ablative хүнээсээ xüneesee хүмүүсээсээ xümüüseesee instrumental хүнээрээ xüneeree хүмүүсээрээ xümüüseeree comitative хүнтэйгээ xüntejgee хүмүүстэйгээ xümüüstejgee privative хүнгүйгээ xüngüjgee хүмүүсгүйгээ xümüüsgüjgee directive хүн рүүгээ xün rüügee хүмүүс рүүгээ xümüüs rüügee independent genitive singular / indefinite definite plural singular possession хүнийх xüniix хүмүүсийнх xümüüsiinx collective possession хүнийхэн xüniixen хүмүүсийнхэн xümüüsiinxen

Related terms

• хөмүүн (xömüün, “upper lip”)

Etymology 3

Onomatopoeic.

Interjection

хүн • (xün)

1. The sound of ringing a hollow object.

Further reading

• “хүн 1”, “хүн 2”, “хүн 3”, in Монгол хэлний их тайлбар толь [Dictionary of the Mongolian Language] (in Mongolian), Institute of Linguistics of the Mongolian Academy of Sciences, 2016–present

Tuvan

Etymology

From Proto-Turkic *kün (“sun, day”).

Pronunciation

• IPA^(key): /xyn/, [xʏ̃n]
• (Altay Prefecture) IPA^(key): [kʰʏn]
• Hyphenation: хүн

Noun

хүн • (xün) (definite accusative хүннү, plural хүннер)

1. sun
2. day

Declension

Declension of хүн
Nominative	хүн xün
Accusative	хүннү xünnü
	Singular	Plural
Nominative	хүн xün	хүннер xünner
Genitive	хүннүң xünnüñ	хүннерниң xünnerniñ
Accusative	хүннү xünnü	хүннерни xünnerni
Dative	хүнге xünge	хүннерге xünnerge
Locative	хүнде xünde	хүннерде xünnerde
Ablative	хүнден xünden	хүннерден xünnerden
Prolative I	хүнже xünje	хүннерже xünnerje
Prolative II	хүндүве xündüve	хүннердүве xünnerdüve

First person singular possessive forms of хүн
Nominative	хүнүм xünüm
Accusative	хүнүмнү xünümnü
	Singular	Plural
Nominative	хүнүм xünüm	хүннерим xünnerim
Genitive	хүнүмнүң xünümnüñ	хүннеримниң xünnerimniñ
Accusative	хүнүмнү xünümnü	хүннеримни xünnerimni
Dative	хүнүмге xünümge	хүннеримге xünnerimge
Locative	хүнүмде xünümde	хүннеримде xünnerimde
Ablative	хүнүмден xünümden	хүннеримден xünnerimden
Prolative I	хүнүмже xünümje	хүннеримже xünnerimje
Prolative II	хүнүмдүве xünümdüve	хүннеримдүве xünnerimdüve

Derived terms

• бөгүн (bögün, “today”)
• дүүн (düün, “yesterday”)

See also

• дүн (dün, “night”)
• кежээ (kejee, “evening”)
• эртен (erten, “morning”)